Ֆարմացևտ պրակտիկ 1.2007 (1)
Վնասակա՞ր է արդյոք փամփերսների երկարատև օգտագործումը
Դեռ վերջերս փամփերսները ընկալվում էին ոչ այնքան որպես երիտասարդ մայրերի առօրյան թեթեվացնող միջոց, որքան` մեր կենցաղի մեջ կապիտալի ագրեսիվ ներխուժում:
Այս հայտնագործությունն ինտերնետի, սառնարանի, պենիցիլինի հայտնագործությունների շարքում ամերիկացիները համարեցին անցած դարի նորույթներ: Այսօր աշխարհում տարեկան օգտագործվում է մինչև 3 միլիարդ փամփերս: Օրինակ, միջին վիճակագրական տվյալներով միայն անգլիայում մեկ նորածնի համար ծախսվում է 5 հազար միանվագ օգտագործման տակաշոր:
Դանդաղ զարգացման և հեղաշրջման հաջորդումներ
Հազարամյակներ շարունակ մարդիկ ապրել են առանց փամփերսների` բավարարվելով բազմակի օգտագործման տակաշորերով: Մի քանի դար առաջ դրանք պատրաստվում էին քնջութից, վուշից և բրդից: Սկզբում այդ գործվածքները բազմակի օգտագործելու համար չորացնում էին կրակի վրա, հետո սովորեցին օճառով լվանալ, իսկ ավելի ուշ` եռացնելու և արդուկելու միջոցով մանրէազերծել: Նրանց հաջորդեց թանզիվը, որն իր արժանի հատկությունների շնորհիվ (էկոլոգիապես մաքուր, արագ չորացող) սկսեց լայնորեն կիրառվել կենցաղում` նվաճելով օգտագործողների համակրանքը:
Ներկա «տակաշորային» հեղափոխությունը տեղի ունեցավ անցած դարի կեսերին: «Փրոքթր և Գեմբլ» ընկերության առաջատար քիմիկոս-տեխնոլոգ Վիկտոր Միլզի գլխում հիրավի հանճարեղ գաղափար հղացավ` տակաշորերը պետք չէ լվանալ, պետք է դեն նետել: Ասում են, որ Միլզն առաջին նմուշները մեծ բավականությամբ փորձեց իր թոռների վրա, և ընդհանրապես, նա ամեն ինչ իր ընտանիքի անդամների վրա էր փորձարկում: Տնային հետազոտությունները հաստատեցին գաղափարի հեռանկարայնությունը: Սակայն բնակչությունը ծայր աստիճան բացասական վերաբերմունք ցուցաբերեց փորձարկվող միանվագ օգտագործման տակաշորի հանդեպ, քանի որ նորույթը գործածման էին ներկայացրել ամառվա շոգին: Երեխաների մաշկի գրգռվելու պատճառով ծնողները դադարեցրին փորձարկումը:
Բարեբախտաբար արտադրողները թևաթափ չեղան, և 1959 թ. մարտը մարդկության պատմության մեջ նշանավորվեց միանվագ տակաշորերի մասսայական կիրառմամբ: Ստեղծողները հրաժարվեցին կոշտ նյութերից, որոնք քիչ մնաց ձախողեին բարեհաջող սկիզբը: Հետագայում տակաշորերի նյութը դարձրին ավելի փափուկ ու խոնավությունն ավելի լավ ներծծող: Փորձարկմանը մասնակցած ընտանիքների 2/3-ն ընդունեց այն փաստը, որ նոր տակաշորերը բոլորովին էլ վատը չեն բազմակի օգտագործման տակաշորերից, թեև վերջիններիս արդեն ընտելացել էին: Աշխատակիցներից պահանջվեց ևս որոշ ժամանակ, որպեսզի կատարելագործեն արտադրության տեխնոլոգիան: Այդ պահից միանվագ տակաշորերը սկսեցին իրենց հաղթարշավն աշխարհում:
Բազում տարբերակներ քննարկելով` արտադրանքն անվանեցին «pampers», որն անգլերենից թարգմանվում է «երես տալ», «գուրգուրել», «փաղաքշել»: Այդ ժամանակից ի վեր նման ապրանք թողարկող շատ ընկերություններ են հայտնվել, բայց քանի որ փամփերսն առաջինն էր, այդ անունը համընդհանուր տարածում ստացավ:
Խանձարուրների անվերջ լվանալու հոգնեցնող գործը լավագույն խթանն է երեխային հնարավորինս շուտ ընտելացնելու գիշերանոթին:
Փամփերսն ու տղամարդու առողջությունը
Արժե նշել, որ ժամանակակից միանվագ տակաշորերի սկզբունքային առանձնահատկությունը ոչ թե հագուստը, անկողինը, գորգերը պահպանելն է, այլ խոնավություն կլանելու և երեխայի մաշկը պաշտպանելու հատկությունը: Այդ տեսանկյունից տակաշորը դիտվում է որպես հիգիենայի միջոց:
Վերջերս զանգվածային տեղեկատվական միջոցներում սկսել են հայտնվել տագնապալի հաղորդագրություններ, թե միանվագ տակաշորերի մեջ ստեղծվում է բարձր ջերմաստիճանի և խոնավության միկրոմիջավայր, որը բացասաբար է անդրադառնում ամորձիների ինֆրակառուցվածքի վրա ու ճնշում սերմնարտադրությանը` սպերմատոգենեզը: Շրջանառվում է նաև այն կարծիքը, թե «ջերմոցային ազդեցության» տակ ամորձիների հյուսվածքներում անդառնալի փոփոխություններ են կատարվում, որը հետագայում կարող է անպտղության և պոտենցիայի թուլացման պատճառ դառնալ: Սակայն հեղինակավոր մանկաբույժները պնդում են, որ նման հավաստիացումները անհիմն են ու չունեն գիտական ապացույց:
Դեռևս 1997 թ. գերմանացի էնդոկրինոլոգները չափել են մինչև մեկ տարեկան այն տղաների ամորձապարկի ջերմաստիճանը, որոնք օգտագործել են բամբակյա միջոցներ և միանվագ տակաշորեր: Պարզվել է, որ բամբակյա տակաշորեր օգտագործելիս ամորձապարկի մաշկի միջին ջերմաստիճանը եղել է 34,9˚C, իսկ միանվագ տակաշորի դեպքում այն կազմել է 36˚C: Այսինքն` նրանց միջև եղած տարբերությունը չի գերազանցում 1,1˚C: Այս փաստը հիմք է տվել հերքելու կայուն ջերմոցային ազդեցության վարկածը:
Փամփերսների հասցեին ուղղված նման «մեղադրանքը» հերքվում է ևս մի քանի ֆիզիոլոգիական փաստերով: Ներարգանդային կյանքում պտղի ամորձիները տեղակայված են որովայնի խոռոչում և միայն ծնվելու պահին իջնում են ամորձապարկ: Նորածինների սերմնային ուղիները համատարած անթափանց բջջափոկերի տեսք ունեն, որոնք սերմնային ուղիներում հայտնվում են 7-8 տարեկանում: Այդ ընթացքում ավելանում է սպերմատոգոնների քանակը, և մոտավորապես 9 տարեկանում հայտնվում են եզակի սպերմատոցիտներ ու միայն 10-15 տարեկանում` առաջին սպերմատոզոիդները (արական սերմնաբջիջները): Այսպիսով, սպերմատոգենեզը տղաների մոտ սկսվում է ոչ շուտ, քան 7-8 տարեկանից, հետևաբար, մինչ այդ դրա ընկճման մասին խոսք անգամ լինել չի կարող: Բացի այդ, կյանքի առաջին տարիներին թեստոստերոն և անթրոգեն արտադրող Լեյդիգի բջիջների հորմոնալ ակտիվությունը նվազագույն է: Հարկ է ավելացնել մի փաստ ևս` ամորձիների յոթ թաղանթների գոյությունը և առատ արյունամատակարարումը թույլ են տալիս ամորձապարկի մաշկի և ամորձային հյուսվածքների միջև եղած ջերմաստիճանի տատանումները հասցնել մինչև 5-6˚C: Այդ են վկայում հասուն տղամարդկանց մոտ սերմնարտադրության վրա բարձր ջերմաստիճանի ազդեցության վերաբերյալ փորձարարական աշխատանքների մի ամբողջ շարք: 1968 թ. կամավորների մոտ հետազոտել են սերմնարտադրությունը: Նրանց առաջարկել են մինչև գոտկատեղը ընկղմված, մնալ տաք ջրում 30 րոպեից ոչ պակաս ու ջրի ջերմաստիճանը հասցրել են մինչև 45˚C: Սերմնարտադրության ճնշվածություն զգացվել է, երբ այս միջոցով ամորձիների վրա ազդեցությունը տևել է 14 օր շարունակ: Ուստի փամփերսները, որոնց կրում են մինչև երկու տարեկան մանկիկները, չեն կարող տղամարդկանց անպտղության պատճառ դառնալ: Մասնագետները հաստատում են, որ անպտղության հիմնական պատճառներ կարող են լինել վաղ մանկական և մեծ տարիքում կրած վարակիչ հիվանդությունները, ժառանգական համախտանիշները, էկոլոգիական պայմանները, որոշ դեղամիջոցների ընդունելը, սակավաշարժ կամ սխալ ապրելակերպը և այլն:
Վերջին ժամանակներս զանգվածային տեղեկատվական միջոցներում սկսել են հայտնվել տագնապալի հաղորդագրություններ, թե մի անգամ օգտագործման տակաշորերի մեջ ստեղծվում է բարձր ջերմաստիճանի եվ խոնավության միկրոմիջավայր, որը բացասաբար է անդրադառնում ամորձիների ինֆրակառուցվածքի վրա ու ճնշում սերմնարտադրությունը` սպերմատոգենեզը:
Մաշկաբորբին ասում ենք` ո'չ
Փամփերսներին հաճախ «մեղադրում» են նաև այսպես կոչված խանձարուրային մաշկաբորբի առաջացման մեջ: Սա նույնպես վիճելի է: Օրինակ. կատարվել է համեմատական հետազոտություն երկու զուգահեռ խմբերում` պարզելու ավանդական միջոցների և փամփերսների ազդեցությունը ծծկեր երեխաների մաշկի վրա: Ստացված տվյալների համաձայն փամփերս օգտագործած ծծկեր երեխաների մոտ խանձարուրային մաշկաբորբի (կարմրամաշկություն, ցան, մաշկի ամբողջականության խախտում), վիճակագրորեն հավաստի ավելի ցածր միջին ցուցանիշ է նկատվել, քան ավանդական միջոցներ կիրառած մանկիկների մոտ: Նկատվել է, որ փամփերսների օգտագործման դեպքում, ի տարբերություն գործվածքների, մաշկի խոնավությունը պահպանվում է ֆիզիոլոգիականի սահմաններում:
Այսպիսով. ստացված տվյալները մեկ անգամ ևս հերքում են այն տեսակետը, որ միանվագ տակաշորերը ստեղծում են երեխաների առողջության վրա բացասաբար ազդող միկրոմիջավայր:
Փամփերս և գիշերանոթ
Խանձարուրների անվերջանալի լվանալու ձանձրույթը ամենալավ դրդապատճառն է երեխային հնարավորինս շուտ ընտելացնել գիշերանոթին: Այս առումով փամփերսների հակառակորդները հայտարարում են, որ միանվագ օգտագործման տակաշորերը խոչընդոտում են նման խթանին ու հիգիենիկ սովորույթների ձևավորմանը:
Իրականում միևնույնն է փամփերս կօգտագործեն, թե խանձարուր, երկու դեպքում էլ մայրերը որքան ասեք արդարացումներ կգտնեն, եթե երեխային չեն ընտելացրել գիշերանոթին: Եվ ընդհանրապես, գիշերանոթին ընտելացնելը դյուրին գործ չէ ու ծնողներից պահանջում է մեծ համբերություն ու հաստատակամություն: Կայուն արդյունքներով ու հազվադեպ վրիպումն երով ռեալ ուսուցումը հնարավոր է լոկ այն դեպքում, երբ երեխայի հոգեֆիզիոլոգիական զարգացումը գիտակցությանը ընկալելի է դարձնում գիշերանոթից օգտվելու իմաստն ու անհրաժեշտությունը: Եթե մանկիկը պատրաստ է սովորել, իսկ ծնողները` սովորեցնել, տակաշորի խնդիր այլևս գոյություն չունի: Ի դեպ, այդ են հաստատում բազում հետազոտությունների արդյունքները` գիշերանոթին ընտելացնելու միջին տարիքը կախված չէ օգտագործված տակաշորի տեսակից և տատանվում է 18-24 ամսականի սահմաններում:
Փամփերսն ու ոտքերի ծռությունը
Փամփերսներին վերագրում են մեկ բացասական հատկանիշ ևս. այն դիտարկվում է որպես երեխայի ոտքերի ծռության պատճառ: Սա ժխտվում է ծուռթաթ և ծուռոտ այն երեխաների օրինակով, որոնց երբևէ փամփերս չեն հագցրել: Ավելին, փամփերսները, որպես կանոն, պահպանում են ծծկեր երեխաների կոնքազդրային հոդերի ֆիզիոլոգիական դիրքը, որն ապահովում է վերջին տարիներին աշխարհի տարբեր երկրների մանկաբույժների կողմից լայնորեն պրոպագանդվող ու ներկայումս իրավացիորեն տարածում գտած այսպես կոչված ազատ բարուրելը:
Էկոլոգիական հիմնախնդիրներից
Միանվագ տակաշորերը որպես կենցաղային թափոն կարող են զգալի վնաս հասցնել շրջապատող միջավայրին: Ներկայումս գոյություն չունի օգտագործված փամփերսների թափոնների օգտագործման հատուկ ծրագիր, ու իրավամբ առաջացրել է «կանաչասերների» բողոքը: Սրա վառ օրինակն է «Շրջապատող միջավայրը պաշտպանող կանայք» միության կողմից ԱՄՆ-ում հատուկ մրցանակաբախշության ծրագիրը, որով երաշխավորում են ծննդատներում բազմակի օգտագործման տակաշորերի պրակտիկան: Սակայն հետագա ձեռքբերումներն այս բնագավառում էկոլոգների և բնապահպանների մոտ նոր հույսեր արթնացրին: Ճապոնական «Unitika Ltd» տեքստիլ ընկերության մասնագետները հայտնել են նոր պոլիմերի ստեղծման մասին, որը կարելի է օգտագործել «ջրում լուծվող» տակաշորերի և կանանց միջադիրների արտադրության մեջ: Բուսական ծագմամբ նոր պոլիմերը ջրում պարունակվող միկրոօրգանիզմների և թթվածնի երկօքսիդի հետ շփվելիս տարրալուծվում է: Ընկերությունը նոր նյութից հիգիենիկ արտադրանքի նմուշներ է մշակել, որոնք օգտագործելուց հետո կարելի է նետել զուգարանակոնքի մեջ, կամ կիրառել որպես հումուս, կամ էլ` առանց մթնոլորտը կեղտոտելու, այրել: Ըստ «Unitika Ltd» ըկերության մասնագետների պնդման` նոր միջադիրների և տակաշորերի օգտագործմ ան և վերացման միջոցները շրջապատի համար գրեթե անվնաս են:
Ճաշակին ընկեր չկա
Փամփերսները երեխաներին ու նրանց ծնողներին ուղղակի երես տալու պարագա չեն: Միանվագ տակաշորերը որոշակիորեն բարելավեցին առօրյա կյանքը: Դրանք էապես թեթևացրին ծնողների հոգսերը և հնարավոր դարձրին փոքր երեխաների հետ ճանապարհորդելը, առաջին ամիսներից սկսած երկար ժամանակով որևէ տեղ գնալը:
Բնականաբար, խոսքը որակյալ տակաշորերի և նրա խելամիտ օգտագործման մասին է: Օրերով կեղտոտված փամփերսների մեջ մնացած նորածնի գլխին այն իրոք կարող է փորձանք դառնալ:
Հեշտացած կենցաղից ներշնչված ծնողները հետևյալ նշանաբանն են որդեգրել. «Մենք կարող ենք ապրել առանց անհրաժեշտ իրերի, բայց ոչ առանց նման շռայլության»:
Հանուն արդարության հարկ է նշել, որ չնայած փամփերսների տարածված լինելուն, կրոնական ու տնտեսական առումներով իրարից բևեռայնորեն տարբերվող երկրներում նրա լայն կիրառմանը, մարդկության զգալի մասը շարունակում է լավ էլ ապրել առանց միանվագ տակաշորերի:
16.02.2007 Աննա
20.06.2011
Իսկապես լավ ինֆորմացիա էր... մերսի
Աննա
29.03.2011
Շատ շնորհակալություն նման ինֆորմացիայի համար, թե չէ ինչեր ասես, որ չեն ասում չար լեզուները այս <Փամփերս> կոչված փրկության մասին:
Կարդացեք նաև
ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ
-
«Արագիլ» հիմնադրամը ստեղծված է՝ օգնելու անպտղությամբ տառապող զույգերին. Կարինե Թոխունց
-
Ժողովրդական դեղամիջոցներ
-
Հղիություն. 4-րդ ամիս
-
Հղիություն. 7-րդ ամիս
-
Հղիություն. 6-րդ ամիս
-
Կոճապղպեղ նույնն է՝ իմբիր, Ginger եւ Zingiber Officinale
-
Ամուսնական առաջին գիշերը
-
Հղիություն. 2-րդ ամիս
- 4-7 ամսական երեխաների սնուցումը
-
Խնձորը` պզուկների դեմ. ազատվիր նրանցից 1 գիշերվա ընթացքում
-
Ընկերության մասին
-
Ինչպես ազատվել անցանկալի մազերից
-
Դդում
-
Պարզվում է ապագա երեխայի սեռը կախված է մայրիկի սնունդից
-
Հիվանդություն, որը փոխում է մեր կյանքը` կրծագեղձի քաղցկեղ
-
Կոճապղպեղ՝ նիհարելու համար (կոճապղպեղի թեյ)
-
Սեռական գրգռում
-
Արգանդի միոմա. նախանշանները, պատճառներն ու բուժումը
-
Հղիություն. 1-ին ամիս
-
Չիչխանի օգտակար հատկությունները
-
Երիցուկ դեղատնային - Ромашка аптечная - Matricaria chamomilla L.
-
Քարավուզ (նույն ինքը՝ նեխուր)
-
Հեշտոցային արտադրության պատճառները. մասնագետի անդրադարձը
-
Ինչպես ազատվել բերանի վատ հոտից`պարզ միջոց
-
Կրծքի ցավե՞ր ունեք. ինչ անել
-
Դիմակներ` մազերի համար
-
Ընդհանուր տեղեկություններ մարմնի համակարգերի մասին
- Բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի ախտահարումը սովորական բշտախտի ժամանակ (սկիզբը` նախորդ համարում)
- Խոսենք այդ մասին. ձեռնաշարժություն
-
Հիվանդություն, որի համար պետք չէ ամաչել (թութք)
-
Ընտրություն ըստ հորոսկոպի
-
Հղիությունը և նախապատրաստվելը դրան
-
Հղիություն. 9-րդ ամիս
-
Երբ գլխացավն ախտանիշ է: Հանճարեղ և օժտված մարդկանց հիվանդություն
- Շաքարային դիաբետի բուժման ժամանակակից մոտեցումները
-
Լեղաքարային հիվանդություն. բուժման մեթոդները
-
Սեռական թուլության առաջին նախանշանները. news.am
-
Հղիություն. 8-րդ ամիս
-
Ուլտրաձայնային դոպլերոգրաֆիա (երկակի (դուպլեքս) անոթների)
- Ցերվիցիտի (էնդոցերվիցիտի) կլնիկաձևաբանական բնութագիրը (գրական ակնարկ)















Գիտական բժշկություն
Հիվանդություններ
Ավանդական բժշկություն
Առողջ ապրելակերպ
Կոսմետոլոգիա
Բժշկական իրավունք
Ալգորիթմեր, թեստեր
Թվեր, փաստեր, դեպքեր
Պատմական խրոնիկա
Աֆորիզմներ
Կարիերային սանդուղքով
Երեխա
Կին
Տղամարդ
Ռեյթինգային համակարգ